ابراهيم عاملي ( موثق )
211
تفسير عاملي ( فارسي )
كه موسى براى فرعون برد ، و چون ظلم بمعنى به كار بردن چيزى است در غير مورد خود ، پس كفر بآيات و نشانه هاى خداوند به كار بردن بر غير مقصود است و انكار آنها ظلم است . « حَقِيقٌ عَلى أَنْ لا أَقُولَ عَلَى اللَّه إِلَّا الْحَقَّ » 104 مجمع : نافع قرائت كرده است « حَقِيقٌ عَلى » با تشديد ياى علىّ و فتح لام و ديگر قاريها با صورت الف « على » خواندهاند . ابو الفتوح : عبد اللَّه مسعود خوانده است « حقيق الا » بدون كلمه ى « على » . « فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرائِيلَ » 104 عموم مفسّرين نوشتهاند : يعنى آزاد بگذار بنى اسرائيل را كه در قيد بندگى مصريها نباشند ، و محكوم بانجام اعمال شاقه نباشند و بتوانند بميل خود به زمين مقدّس بروند . تفسير فى ظلال : از اين جمله ها استفاده مىشود كه حضرت موسى مأمور اصلاح يهود بوده است و بس و گر نه نمىگفت : آنها را با من بفرست و مىگفت : تو و مردم مصر سخنان من بپذيريد كه پيغام آورم براى شما « 1 » . طنطاوى : مردم مصر قديم مانند چينيها اجازه نميدادند ملَّت ديگرى بسر - زمين آنها وارد شود ، ولى چون اعراب عمالقه به خاك مصر وارد شدند و مدّت پانصد سال در آنجا بودند ملَّتها را آزاد گذاردند كه به آن جا بروند و بمانند ، مثل عبرانيها كه مهاجرت بمصر كردند بواسطه ى حكومت و قدرت يوسف كه پدر و مادر و برادرهاى خود را به آن جا دعوت كرد ، و پس از مدتى مردم مصر براى ترس از غرباى واردين آنها را باعمال شاقه وادار ميكردند تا موسى آمد و بفرعون پادشاه مصرىها گفت : « فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرائِيلَ » و مدّت توقّف آنها در مصر از زمان يوسف كه وارد شدند تا زمان موسى كه آنها را نجات داد و بيرون رفتند چهار صد سال بود . « قالُوا أَرْجِه » - 109 قاريهاى مدينه و كسائى « ارجه » با كسر هاء خوانده اند
--> ( 1 ) موسى بدعوت فرعون و فرعونيان هم مبعوث بوده « اذْهَبا إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّه طَغى » - تا آخر و اثبات شىء نفى ماعدا نميكند .